Ang mga Sugilanon sa Kahanginan: Ang Kasinatian ni Lola Evelyn T. Juntilla

Sa usa ka gabie nga hilom kaayo, samtang naglingkod mi sa among balkonahe sa gawas sa balay nangaon, ako gipangayoan ug oras ang akong lola nga si Evelyn T. Juntilla, 65 anyos, nga nagpuyo sa San Antonio, RTR, Agusan del Norte. Usa siya ka inahan nga puno sa mga kasinatian ug mga sugilanon nga murag gipanag-iya sa hangin sa bukid.

Kaniadto, siya usa ka magtutudlo sa mga tigulang nga gusto makat-on mobasa — usa ka maayong buhat nga mura’g suga sa kangitngit sa kabukiran. Gawas ana, naga negosyo pud siya sa gamay nga negosyo sa pagpalit ug mga lubi, usa ka ebidensya sa iyang pagpaningkamot ug pagka mapailubon.

Gipili nako siya kay gusto kong masayran unsaon nila pagtan-aw ang kalibutan kaniadto, sa panahong walay cellphone, walay sosyal media, ug ang mga katingalahan sa palibot murag tinuod nga kabahin sa ilang adlaw-adlaw nga kinabuhi.

Matud pa ni lola, sa una daw nagpuyo sila sa bukid, layo sa kadagatan ug kasaba sa lungsod. Ang hangin daw bugnaw ug limpyo, ug ang gabii puno sa kahayag sa aninipot. Usa ka gabii, mga alas onse, niuli akong lolo gikan sa baryo human mag-inom. Sa iyang paglakaw pauli, nakit-an daw niya nga ang punuan sa saging murag ginasayawan sa mga aninipot, ug hayag kaayo ang palibot. Pero aside sa kahayag, kalit lang daw nga naay babaye nga gwapa kaayo, puti, ug nagdan-ag ang panit sama sa bulan.

Didto nagsugod ang iyang kakulba. Ang kahubog nga iyang gibati, nawala ug kalit. Ang iyang lawas nangurog ug iyang mga mata wala na kahibalo kung kahayag ba o espiritu iyang nakita. Ang iyang istorya nakapahimo sa akong panit nga mangilo, kay mabati gyud nimo nga tinuod iyang kahadlok.

Apan dili lang kana ang iyang naagian. Giingon sab niya nga sa una, napatakdan daw siya ug wakwak. Sa iyang damgo, naglaba siya sa sapa, ug gitawag siya sa iyang silingan nga gihatagan ug ilimnon. Tungod sa respeto, iyang gininom kini. Paglabay sa pipila ka adlaw, nasinati niya nga ang kahayag sa adlaw sama na ug kalayo sa iyang panit, ug ang hangin sama ug dagum nga nagtusok sa iyang nawong.

Nagpuyo siya sa sulod sa balay, nagtabon ug muskit nga sako aron dili makakita sa kahayag. Ang akong lolo wala na gyud kasabot, maong gitawag ang usa ka mananambal. Pag-abot sa tigulang, giingon nga napatakdan daw si lola ug wakwak pinaagi sa damgo, ug kung wala pa maagapan, motubo daw ang “piso” sa iyang tiyan.

Maayo nalang ug naagapan siya sa tambal ug pag-ampo. Pagkahuman sa pila ka adlaw, daw gikuha ang bigat sa iyang dughan, ug nakabawi siya. Naghilak siya samtang nagasaysay, ug akong gibati nga tinuod gyud ang iyang kahadlok ug pasalamat nga buhi pa siya karon.

Samtang nagpaminaw ko, mura kog nadala sa panahon nga ang kahayag sa aninipot mao pa lang ang suga sa dalan, ug ang mga tinuohan murag hangin nga ginapaminaw, dili lang ginatubag. Dili lang sugilanon ni lola — tinuod nga kasinatian nga nagpamatuod nga ang karaang panahon puno sa pagtuo, respeto, ug kahadlok sa mga butang nga dili makita sa mata.

Nakita nako nga kaniadto, wala man sila’y tambal o doktor, pero aduna silay pagtuo nga makaluwas sa tanang sakit. Ang ilang pagtuo ug pag-ampo mao gyud ang ilang kusog. Nakapahimo kini nako nga mas morespeto sa mga karaang tradisyon ug sa mga istorya nga atong ginapaminawan sa mga tigulang.

Ang kasinatian saakong Lola Evelyn T. Juntilla nagpahinumdom kanako nga bisan unsa pa ka moderno ang kalibutan karon, ang mga sugilanon sa atong mga katigulangan dili dapat kalimtan. Ang iyang kinabuhi puno sa mga leksyon: pagtuo, respeto, ug kaisog sa pag-atubang sa mga butang nga labaw pa sa kasabotan sa tawo.

Bisan taliwala sa mga katingalahan ug kalisod, nagpabilin siyang buhi, malig-on, ug mapasalamaton. Ang iyang istorya nagtudlo kanako nga ang kultura ug mga tinuohan mao ang atong ugat, ug kon wala nato kini ampingi, mawala ang tinuod nga kahulugan sa pagkatawo nato isip Pilipino.

Biography of Joy Escarda Bantog

 In the quiet town of San Antonio, R.T.R., Agusan del Norte, where the rice fields stretch like green blankets under the golden sun, a child named Joy Escarda Bantog was born on December 29, 1985. The morning air then was crisp and full of promise, though no one knew that this boy, who came from humble soil, would one day grow into a man whose faith could move mountains.

Joy grew up in Sitio Pangaylan, a place where laughter echoed through bamboo walls, and dreams often faded beneath the weight of poverty. Life was not a bed of roses for his family — they were many mouths around one small table, sharing what little they had. Every day, Joy and his siblings would walk nine long kilometers to school, their bare feet kissing the dust of the road as the sun rose behind the hills.

“I’ll study hard, Ma,” little Joy once said, gripping his mother’s hand tightly. “Someday, I’ll make life easier for us.”

His mother smiled faintly, her eyes reflecting both hope and worry. “Just keep walking, anak. God sees every step.”

At six years old, Joy was already helping his parents — fetching water, gathering firewood, and tending to their small farm. At nine, he became a student at Balang-Balang Elementary School, walking to class rain or shine. Their meals were simple — bananas, sweet potatoes, and cassava — but to Joy, they tasted like blessings. When hunger came knocking, they shared what little they had. He often told his siblings, “We may not have much, but we have each other — and that’s enough.”

He never knew the comfort of malls or the taste of fancy food. Instead, his childhood smelled of fresh soil and hard work. The field became his playground, and the stars above his classroom ceiling. Even then, Joy’s heart whispered of a dream — to become a professional, someone who could change his family’s story.

From Grade 2 to college, Joy balanced books and burdens. He worked by day and studied by night, driven by faith stronger than hunger. But as he grew older, he began to feel that God was calling him to a different path — one not of worldly success, but of spiritual purpose.

His parents were his greatest teachers. “Keep your faith, Joy,” his father often said while mending tools by lamplight. “Hardship builds strength, and strength builds character.”

In school, Joy’s name was often written on the honor roll — a quiet symbol of persistence. He graduated from Balang-Balang Elementary School, then moved to Alburquerque, Bohol for high school, finishing with Second Honors. Though a working student, he never let exhaustion steal his determination.

His life, however, was not without storms. He faced financial struggles, emotional battles, and health issues — but through each trial, he found a reason to stand. “If God is with me,” he would remind himself, “then I am never alone.”

In college, surrounded by hopeful faces and the hum of ambition, Joy met friends who saw life through eyes of optimism. His teachers became his mentors, fanning the flame of his calling. Slowly, he realized that his purpose was to lead others to Christ — to preach not only with words, but with his life.

To Joy, success is not a medal, nor a diploma framed on a wall. It is the quiet peace that comes from walking in the path God prepared for you. He worked tirelessly, not just to escape poverty, but to transform pain into purpose.

“The greatest treasure I’ve found,” he says, eyes glimmering with faith, “is Jesus Christ. He is my everything.”

Every dawn, Joy wakes up with the same light in his heart — guided by God’s Word, inspired by the people around him, and strengthened by faith. Through the seasons of his life, he has learned to stay positive, courageous, and humble.

As a church leader and businessman, he teaches others to be steadfast. “Be like David,” he often tells his congregation. “Be humble even when you have everything. Be brave even when you have nothing.”

When asked what advice he could give to young dreamers, Joy smiled and said,

“Keep on trusting God, no matter what life brings.”

And when asked how he wishes to be remembered, he replied softly,

“By doing what Jesus did — loving others, serving with all my heart, and living with faith every single day.”